สัญณานเตือนเมื่อระดับเอมไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดมีความเสี่ยง

สัญณานเตือนเมื่อระดับเอมไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดมีความเสี่ยง!

อาจารย์ ดร.สรัญญา วันจรารัตต์

21/11/2561

                   จากงานมหกรรมสมุนไพรและอาหาร ครั้งที่ 3 ระหว่างวันที่ 29 สิงหาคม ถึง 2 กันยายน 2561 ณ อาคารอิมแพค เมืองทองธานี จัดโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงสาธารณสุขและภาคีเครือข่าย จัดกิจกรรมเจาะเลือดปลายนิ้วมือตรวจคัดกรองสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ตกค้างในร่างกายของประชาชนที่มาร่วมงาน 612 คน โดยใช้กระดาษทดสอบเอมไซม์โคลีนเอสเตอเรส ผลการตรวจเลือดพบว่า ประชาชนส่วนใหญ่จำนวน 377 คน คิดเป็นร้อยละ 61.6 อยู่ในระดับมีความเสี่ยง และ 118 คน หรือ ร้อยละ 19.3% อยู่ในระดับไม่ปลอดภัย (มติชนออนไลน์. 2561: ออนไลน์) จะเห็นได้ว่า การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชในการทำเกษตรกรรมส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภคอาหารผักผลไม้ที่มีการปนเปื้อนสารเคมีอย่างเด่นชัด!
เอมไซม์โคลีนเอสเตอเรส (Cholinesterase enzymes) คืออะไร? คือ เอมไซม์ที่เป็นสารนำคลื่นประสาทอะเซทิลโคลีน (Acetylcholine neurotransmitter) ส่งสัญญาณจากเซลล์หนึ่งไปยังเซลล์ถัดไป ทำให้เซลล์นั้นส่งสัญญาณต่อไปได้เรื่อยๆ ในร่างกายคนปกติทั่วไปจะพบเอ็มไซม์โคลีนเอสเตอเรส 2 ชนิด ได้แก่
1. ชนิด True หรือ Acetyl หรือ RBC - cholinesterase enzymes เป็นเอ็นไซม์ที่ร่างกายใช้ในการสลายสารอะเซทิลโคลีน (Acetylcholine) พบในเซลเม็ดเลือดแดง (RBC-Red Blood Cell) เซลประสาท และ Neuromuscular junction เอ็นไซม์นี้ถูกสร้างขึ้นมาพร้อมๆ กับการสร้างเม็ดเลือดแดง
2. ชนิด Pseudo-cholinesterase enzymes เป็นเอ็นไซม์ที่พบในตับ สมอง ผิวหนัง กล้ามเนื้อเรียบของทางเดินอาหาร และพลาสมา เป็นต้น มีหน้าที่ทำลายสารอะเซทิลโคลีน และ esters อื่นๆ เช่น Benzoyl-choline, Procaine, Succinylcholine และ Propanidid เป็นต้น
                   สารเคมีกำจัดศัตรูพืชกลุ่มออร์กาโนฟอตเฟต (Organophosphate) และคาร์บาเมต (Carbamate) มีฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของเอมไซม์โคลีนเอสเตอเรส ทำให้เอมไซม์นี้ไม่สามารถทำปฏิกริยากับสารนำคลื่นประสาทเป็นผลให้มีสารอะเซทิลโคลีนจำนวนมากสะสมที่เส้นประสาท ทำให้เส้นประสาทหรือเนื้อเยื่อของอวัยวะและต่อมต่างๆ ที่เส้นประสาทควบคุมอยู่นั้นถูกกระตุ้นการทำงานนานเกินไป จนเกิดการทำงานผิดปกติ ทำให้มีอาการม่านตาหรี่ หายใจลำบาก เวียนศีรษะ อาเจียน มือสั่น เดินโซเซ ชัก หมดสติ ระบบกล้ามเนื้ออ่อนแรง ตะคริวที่กล้ามเนื้อ ต่อมต่างๆ ต่อมน้ำลายขับน้ำลายออกมามาก ต่อมเหงื่อขับเหงื่อออกมามาก ในทางคลินิกใช้การตรวจวิเคราห์ระดับเอมไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดโดยเจาะเลือดจากเส้นเลือดดำ เป็นตัวบ่งชี้เมื่อร่างกายได้รับสารพิษจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืช และใช้เป็นดัชนีชี้วัดการทำงานของตับได้ นอกจากนี้ ใช้ในการตรวจวิเคราะห์ก่อนการผ่าตัดเพื่อตรวจหาความผิดปกติของเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในผู้ป่วย เพื่อหลีกเลี่ยงการสลบยาวนานเนื่องมาจากกล้ามเนื้อผ่อนคลายช้า ระดับเอนไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือดลดลงสามารถพบได้ในคนที่สัมผัสสารพิษกลุ่มออร์กาโนฟอตเฟตและคาร์บาเมต, โรคตับอักเสบ, โรคตับแข็ง, โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย(Myocardial infarction), การติดเชื้อแบบเฉียบพลัน (Acute infections) และผู้ที่มีเอนไซม์ผิดปกติ ค่าปกติของโคลีนเอสเตอเรสซีรั่ม (Cholinesterase Serum) เท่ากับ 1,500 - 4,000 Unit/L
                    สารเคมีกำจัดศัตรูพืชสามารถเข้าสู่ร่างกายคนได้ 3 ทาง ได้แก่
1. ทางปาก โดยการรับประทานหรือดื่มโดยเจตนา การรับประทานอาหารผักผลไม้ที่มีสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเจือปน ผงละอองสารเคมีเข้าปากขณะฉีดพ่นยากำจัดศัตรูพืช การดูดเป่าท่อหรือหัวฉีดเครื่องพ่นยากำจัดศัตรูพืช หรือ การใช้มือที่ปนเปื้อนสารเคมีแล้วหยิบจับอาหารหรือเครื่องดื่มรับประทานเข้าไป
2. ทางเดินหายใจ จากการสูดดมละอองของสารเคมีขณะฉีดพ่นสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเข้าไป หรือผู้คนที่อยู่ใกล้พื้นที่ฉีดพ่นยากำจัดศัตรูพืชจะได้รับสารเคมีโดยการหายใจเข้าไปได้
3. ทางผิวหนัง โดยทั่วไปมักจะเกิดระหว่างที่มีการผสม การแบ่ง และการใช้สารเคมีกําจัดศัตรูพืช โดยไม่ใส่ถุงมือ ทําให้ผิวหนังสัมผัสกับสารเคมีหรือละอองสารเคมีปลิวเกาะตามผิวหนังแทรกซึมเข้าสู่ร่างกาย
                     ผลกระทบต่อสุขภาพจากการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ
1. แบบพิษเฉียบพลัน ผู้ป่วยจะมีอาการแสดงในทันทีหลังจากที่มีการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืช เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ เกร็ง กระตุก ท้องร่วง หายใจ ติดขัด ตาพร่า แสบตา เป็นต้น
2. แบบพิษเรื้อรัง โดยการสัมผัสสารเคมีกำจัดศัตรูพืชเป็นเวลานานและเกิดพิษสะสมจนก่อให้เกิดโรค หรือปัญหาต่อสุขภาพ เช่น มะเร็ง เบาหวาน อัมพฤกษ์ อัมพาต โรคผิวหนังต่างๆ การเป็นหมัน การพิการของทารกแรกเกิด การสูญเสียการได้ยิน การเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ เป็นต้น

อ่านต่อบทความ

สัญณานเตือนเมื่อระดับเอมไซม์โคลีนเอสเตอเรสในเลือด

ผลการตรวจวิเคราะห์ผลเลือดของอาจารย์และเจ้าหน้าที่ผู้มารับบริการ

ข่าวสารและกิจกรรมอื่น